AskLegal.my
Charged, sued or going to court

Akuan Berkanun Malaysia: Maksud, Cara Buat dan Peranan Pesuruhjaya Sumpah

5 min bacaan · Diterbitkan · Disemak

Close-up of a hand using a fountain pen to sign a document on a wooden desk

Akuan berkanun ialah kenyataan bertulis tentang fakta yang anda sendiri akui benar. Dokumen itu mesti mengikut format Akta Akuan Berkanun 1960 atau borang khusus agensi. Sediakan draf dan lampiran lebih awal, tetapi tandatangan hanya di hadapan pegawai yang dibenarkan. Bawa dokumen pengenalan asal. Setakat semakan 26 Ogos 2026, fi yang dinyatakan ialah RM10 bagi setiap akuan dan RM10 bagi setiap lampiran yang dirujuk; semak kadar semasa sebelum hadir.

Rangka contoh beranotasi dengan senarai semak kaunter

Draf akuan berkanun beranotasi

  1. Catat tujuan dan nama agensi. Salin butiran diri tepat seperti dalam dokumen pengenalan dan borang rasmi.
  2. Susun fakta dalam perenggan bernombor, satu fakta bagi setiap perenggan. Catat dokumen yang menyokong setiap fakta.
  3. Senaraikan setiap ekshibit—lampiran bukti—dan gunakan label yang sama apabila merujuk kepadanya dalam teks.
  4. Salin frasa akuan rasmi daripada Jadual Akta semasa atau borang khusus agensi; jangan olah sendiri frasa itu.
  5. Biarkan ruang tandatangan kosong. Jika anda tidak boleh membaca atau memahami bahasa dokumen, minta jurat—catatan rasmi bahawa kandungan telah dibaca dan diterangkan.
  6. Di kaunter, bawa pengenalan asal, dokumen, lampiran dan wang fi. Semak tempat, negeri, tarikh, meterai, tandatangan, kadar rasmi semasa dan resit.

Mengapa perkara ini penting

Anda mungkin diminta menyediakan akuan berkanun untuk pengesahan pendapatan, pertukaran nama, kehilangan dokumen, permohonan agensi atau fakta lain. Masalah biasa berlaku apabila seseorang memuat turun contoh rawak, menandatanganinya di rumah dan kemudian meminta Pesuruhjaya Sumpah mengecop sahaja. Itu bukan proses yang sepatutnya kerana pegawai perlu melihat pembuat akuan menandatangani atau menurunkan cap jari di hadapannya.

Akuan berkanun bukan surat sokongan biasa dan bukan afidavit mahkamah. Afidavit ialah kenyataan bersumpah yang biasanya digunakan dalam prosiding mahkamah dan tertakluk kepada aturan prosiding berkenaan. Akuan berkanun pula menggunakan Akta Akuan Berkanun 1960 untuk merekodkan kenyataan fakta yang anda sendiri akui benar.

Seksyen 2 Akta Akuan Berkanun 1960 membenarkan Hakim Mahkamah Sesyen, Majistret, Pesuruhjaya Sumpah dan, tertakluk kepada undang-undang notari, notari awam mengambil serta menerima akuan yang dibuat secara sukarela. Akuan boleh dibuat dalam bahasa Melayu atau bahasa Inggeris mengikut borang dalam Jadual Akta.

Rangka BM dalam Jadual menunjukkan urutan ini: butiran pembuat akuan; fakta bernombor; rujukan kepada setiap ekshibit, iaitu lampiran bukti; frasa rasmi ‘dengan sesungguhnya dan sebenarnya mengaku’ dan pernyataan bahawa kandungan dipercayai benar; kemudian tempat, negeri, tarikh serta ruang tandatangan pembuat dan pegawai. Salin frasa rasmi daripada Jadual semasa atau gunakan borang khusus agensi. Jangan tulis semula frasa itu sesuka hati.

Kaedah-Kaedah Pesuruhjaya Sumpah 2018 mewajibkan Pesuruhjaya melayan orang itu sendiri, menentusahkan identiti melalui kad pengenalan, pasport atau dokumen rasmi lain, dan memastikan tandatangan atau cap jari dibuat di hadapannya. Perubahan pada dokumen perlu ditandatangani ringkas dan dimeterai dengan betul. Pegawai juga menyimpan rekod perkhidmatan dalam buku daftar.

Jika pembuat akuan buta, buta huruf atau tidak memahami bahasa dokumen, kandungan dan ekshibit perlu dibacakan serta diterangkan. Pesuruhjaya kemudian menggunakan ‘jurat’, iaitu catatan rasmi bahawa dokumen telah dibaca dan diterangkan dalam bahasa yang difahami. Jangan sekadar mengangguk jika anda tidak memahami ayat undang-undang; beritahu pegawai sebelum menandatangani.

Perintah (Bayaran) Surat Akuan (Pindaan) 2023 berkuat kuasa pada 16 Januari 2023. Ia menukar kedua-dua kadar dalam Perintah 1968 kepada RM10. Mahkamah Kuala Lumpur menerangkan hasilnya sebagai RM10 bagi setiap akuan dan RM10 bagi setiap ekshibit atau lampiran yang dirujuk. Minta resit dan bezakan fi pengikraran daripada caj menyediakan atau menyalin dokumen.

Seksyen 3 Akta menyatakan akuan palsu dianggap sebagai akuan yang disebut dalam seksyen 199 dan 200 Kanun Keseksaan. Dalam bahasa mudah, cop Pesuruhjaya Sumpah tidak melindungi kenyataan palsu. Pegawai menyaksikan proses dan identiti; dia tidak menyiasat lalu menjamin bahawa setiap fakta anda benar.

Apa maknanya untuk anda

Sebelum pergi, semak siapa yang meminta dokumen, tujuan sebenar, tarikh akhir dan sama ada borang khusus diwajibkan. Susun fakta dalam ayat pendek berdasarkan pengetahuan anda sendiri. Jika anda bergantung pada rekod, nyatakan dokumen dan tandakan lampiran dengan konsisten. Jangan memasukkan pendapat, khabar angin atau fakta yang anda tidak boleh sahkan.

Bawa dokumen asal yang belum ditandatangani, kad pengenalan atau pasport asal dan semua lampiran. Nama serta nombor pengenalan mesti sama dengan dokumen rasmi. Jika terdapat kesilapan, buat pembetulan secara telus di hadapan Pesuruhjaya atau cetak semula; jangan gunakan pemadam atau menutup perubahan.

Cop Pesuruhjaya Sumpah bukan perkhidmatan menyediakan nasihat undang-undang, bukan pengesahan salinan benar secara umum dan bukan kelulusan permohonan anda. Jika kenyataan menyentuh pemilikan, pusaka, imigresen, pertikaian keluarga atau potensi kesalahan jenayah, dapatkan nasihat tentang kandungan sebelum membuat akuan.

Pengajaran utama

Perkara paling penting ialah urutan: sediakan fakta, fahami dokumen, hadir sendiri, sahkan identiti, kemudian tandatangan di hadapan pegawai. Cop yang diperoleh selepas tandatangan dibuat di tempat lain boleh menimbulkan masalah tentang sama ada proses akuan benar-benar berlaku.

Kedua, akuan berkanun hanya sebaik ketepatan faktanya. Gunakan skop sempit yang diminta dan simpan satu salinan lengkap bersama lampiran serta resit. Dokumen yang ringkas, tepat dan boleh dijejaki lebih selamat daripada cerita panjang yang bercampur andaian.

Kesimpulan

Gunakan format Akta atau borang khusus agensi, jangan tandatangan awal, bawa pengenalan asal dan pastikan anda memahami setiap ayat. Bayar fi yang ditetapkan, simpan resit dan jangan menganggap cop itu mengesahkan kebenaran fakta atau menggantikan nasihat undang-undang.

Langkah terperinci

  • Minta borang atau senarai semak daripada agensi yang memerlukan akuan supaya tujuan dan fakta yang perlu dinyatakan jelas.
  • Sediakan draf menggunakan bentuk akuan dalam Jadual Akta, tetapi biarkan tandatangan atau cap jari untuk dibuat di hadapan pegawai.
  • Bawa kad pengenalan atau pasport asal, dokumen belum ditandatangani dan semua ekshibit yang telah disusun serta ditanda.
  • Beritahu Pesuruhjaya Sumpah jika anda tidak dapat membaca atau tidak memahami bahasa dokumen supaya proses jurat digunakan.
  • Semak nama, nombor pengenalan, tempat, negeri, tarikh, bilangan lampiran, cop meterai dan tandatangan sebelum meninggalkan kaunter.
  • Simpan salinan lengkap dan resit; dapatkan nasihat dahulu jika fakta melibatkan pertikaian, liabiliti atau kemungkinan kesalahan.

FAQ

Apakah maksud statutory declaration dalam bahasa Melayu?

Istilahnya ialah ‘akuan berkanun’. Ia ialah kenyataan fakta bertulis yang dibuat secara sukarela dan diakui benar di hadapan pegawai yang dibenarkan menurut Akta Akuan Berkanun 1960. Ia bukan sekadar surat yang dicop.

Bolehkah saya tandatangan akuan berkanun di rumah dahulu?

Jangan. Kaedah 2018 menghendaki Pesuruhjaya memastikan pembuat dokumen menandatangani atau menurunkan cap jari di hadapannya. Bawa dokumen yang belum ditandatangani, fahami kandungan dan tandatangan apabila diarahkan.

Berapakah fi akuan berkanun dan lampirannya?

Setakat 26 Ogos 2026, Perintah pindaan 2023 menetapkan RM10 bagi setiap akuan dan RM10 bagi setiap ekshibit atau lampiran yang dirujuk. Sebelum hadir, semak kadar terkini pada halaman rasmi Kehakiman. Bezakan fi pengikraran daripada caj menyediakan atau menyalin dokumen, dan minta resit.

Adakah Pesuruhjaya Sumpah menyemak bahawa semua fakta saya benar?

Tidak. Pesuruhjaya menentusahkan identiti dan menyempurnakan proses akuan, tetapi pembuat akuan bertanggungjawab terhadap fakta. Akta mengaitkan akuan palsu dengan seksyen 199 dan 200 Kanun Keseksaan.

Apa perlu dibuat jika saya tidak memahami bahasa dokumen?

Maklumkan sebelum menandatangani. Kaedah 2018 menyediakan proses supaya kandungan dan ekshibit dibacakan serta diterangkan, kemudian Pesuruhjaya memasukkan jurat yang merekodkan perkara itu. Jangan mengaku faham jika sebenarnya tidak.

Artikel ini ialah maklumat undang-undang umum, bukan nasihat undang-undang, dan membacanya tidak mewujudkan hubungan peguam–anak guam.

Panduan ini ialah maklumat umum tentang proses akuan berkanun, bukan nasihat untuk merangka kenyataan bagi kes tertentu. Agensi boleh mewajibkan borang, lampiran atau syarat tambahan. Akta 783, Kaedah-Kaedah Pesuruhjaya Sumpah 2018 dan Perintah fi 2023 telah disemak semula pada 26 Ogos 2026. Kandungan palsu boleh membawa akibat jenayah; dapatkan peguam sebelum membuat akuan yang menyentuh pertikaian, siasatan, imigresen, pusaka atau hak pihak lain.

Nampak sesuatu yang lapuk atau salah? Beritahu kami — kami akan semak dan betulkan.

Sumber utama (4) — cara panduan ini disemak