BM Mahkamah Persekutuan Batalkan 16 Peruntukan Kanun Syariah Kelantan Pada 2024. Isunya Bidang Kuasa, Bukan Islam.

Pada 9 Februari 2024, Mahkamah Persekutuan membatalkan 16 peruntukan dalam Kanun Jenayah Syariah (I) Kelantan 2019.

Keputusan 8-1 oleh panel sembilan hakim yang dipengerusikan Ketua Hakim Negara Tun Tengku Maimun Tuan Mat, dalam kes Nik Elin Zurina binti Nik Abdul Rashid & Anor lwn Kerajaan Negeri Kelantan [2024] 2 MLJ 150.

Dan inilah perkara paling penting untuk difahami: Ketua Hakim Negara menyatakan dengan jelas —

"Sama ada (kedudukan) Islam atau Mahkamah Syariah dikekalkan atau sebaliknya bukanlah persoalan dalam kes ini."

Persoalannya adalah bidang kuasa perundangan — sama ada Dewan Undangan Negeri Kelantan mempunyai kuasa membuat undang-undang mengenai kesalahan tersebut, sedangkan sudah wujud undang-undang persekutuan yang meliputi kesalahan yang sama.

Apa yang dibatalkan

Pempetisyen — peguam Nik Elin Zurina Nik Abdul Rashid dan anaknya Tengku Yasmin Nastasha Tengku Abdul Rahman — memfailkan petisyen pada 25 Mei 2022 di bawah Perkara 4(4) Perlembagaan Persekutuan, menamakan Kerajaan Negeri Kelantan sebagai satu-satunya responden.

Mereka mencabar 18 peruntukan. Mahkamah membatalkan 16, mengecualikan s.13 dan s.30 yang didapati sah dan berperlembagaan.

Peruntukan yang dibatalkan: ss. 11, 14, 16, 17, 31, 34, 36, 37(1)(b), 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 47 dan 48.

Asasnya: peruntukan tersebut terbatal di bawah Perkara 4(1) Perlembagaan Persekutuan kerana Dewan Undangan Negeri tiada kuasa membuat undang-undang mengenainya — perkara-perkara itu termasuk dalam Senarai Perundangan Persekutuan dalam Jadual Kesembilan, atau secara amnya ditangani di bawah undang-undang jenayah persekutuan.

Preseden terdahulu: dalam kes Selangor [2021] 3 MLRA 384, s.28 Enakmen Kesalahan Jenayah Syariah (Selangor) 1995 mengenai liwat dibatalkan atas alasan DUN Selangor telah menceroboh kuasa Parlimen membuat undang-undang jenayah di bawah Perkara 74(3), 75 dan 77 — memandangkan s.377A Kanun Keseksaan sudah meliputinya.

Had yang wujud sejak 1965

Ini asas yang sering tidak disebut dalam perbahasan awam.

Akta Mahkamah Syariah (Bidangkuasa Jenayah) 1965 mengehadkan kuasa Mahkamah Syariah untuk mengenakan hukuman maksimum:

• penjara 3 tahun
• denda tidak melebihi RM5,000
• dan/atau 6 sebatan

Ini dikenali sebagai formula "3-5-6".

Perlembagaan menjelaskan lagi: "Jika mana-mana undang-undang Negeri tidak selaras dengan undang-undang persekutuan, undang-undang persekutuan hendaklah mengatasi dan undang-undang Negeri hendaklah, setakat ketidakselarasan itu, terbatal."

Apa itu hudud

Pada 19 Mac 2015, Dewan Undangan Negeri Kelantan meluluskan sebulat suara pindaan kepada Kanun Jenayah Syariah 1993, memperuntukkan pelaksanaan pelbagai hukuman jenayah Islam di negeri itu.

Kanun tersebut memperuntukkan tiga kategori jenayah utama:

• hudud — hukuman yang ditetapkan
• qisas — balasan setimpal
• ta'zir — hukuman budi bicara yang boleh dikenakan mahkamah bagi kesalahan selain hudud dan qisas

Selepas keputusan — apa yang berlaku

JKSM menjelaskan skop keputusan. Jabatan Kehakiman Syariah Malaysia menyatakan pembatalan itu semata-mata kerana peruntukan tersebut melebihi bidang kuasa yang diberikan kepada DUN.

JKSM menekankan tiga perkara:

Perbuatan bertentangan dengan hukum Islam masih merupakan kesalahan di bawah undang-undang Syariah.

Kesalahan yang sama masih boleh dikuatkuasakan di bawah undang-undang lain yang berkaitan — contohnya liwat di bawah Kanun Keseksaan dan halal di bawah Akta Perihal Dagangan.

JKSM menyifatkan keputusan itu sebagai mengukuhkan undang-undang Islam, kerana Mahkamah Persekutuan menyatakan hukuman takzir dalam Mahkamah Syariah selari dengan Kanun Keseksaan dalam mahkamah sivil, menunjukkan harmonisasi antara undang-undang sivil dan Syariah.

JKSM juga menyatakan keputusan itu bermakna DUN mempunyai peranan memastikan setiap enakmen yang digubal tidak melebihi kuasa yang ada sebelum sesuatu peruntukan digubal.

Nota: JKSM turut menafikan dakwaan bahawa kesalahan seperti khalwat dan minum arak tidak termasuk dalam kategori kesalahan yang dibatalkan.

Kelantan berhasrat menggubal semula. Pada 6 Mac 2024, DUN Kelantan meluluskan usul untuk memperkenalkan semula 16 peruntukan tersebut. Menteri Besar Datuk Mohd Nassuruddin Daud menyatakan pada Mei 2024 bahawa kerajaan negeri komited untuk menggubal semula dan akan menggunakan setiap saluran untuk memperkukuh undang-undang Syariah di negeri itu.

Perbahasan — kedua-dua pihak

Kami membentangkan kedua-duanya kerana ini persoalan yang dipegang dengan bersungguh-sungguh oleh rakyat Malaysia dari pelbagai pendirian.

Hujah menyokong pelaksanaan: undang-undang Islam adalah sebahagian daripada kuasa kekal negeri-negeri di bawah Perlembagaan; pentadbiran undang-undang Islam dan Mahkamah Syariah dijangkakan oleh Perlembagaan sebagai perkara negeri; dan negeri berhak memperkukuh institusi Syariah dalam bidang kuasanya.

Hujah menentang: tiga NGO — Sisters in Islam (SIS), Legal Dignity dan Justice for Sisters (JFS) — menyeru semakan Enakmen tersebut, berhujah ia bertentangan dengan kebebasan yang dijamin Perlembagaan, merupakan pencabulan hak asasi manusia, dan bahawa memberi kuasa kepada negeri mengenakan hukuman lebih berat hanya akan menggalakkan keganasan, potensi penyalahgunaan kuasa dan diskriminasi terhadap komuniti terpinggir.

Hujah perlembagaan: walaupun Perlembagaan menjangkakan pentadbiran undang-undang Islam dan Mahkamah Syariah sebagai kuasa kekal negeri, undang-undang jenayah diperuntukkan kepada kuasa persekutuan — dan itulah asas keputusan Mahkamah Persekutuan.

Kritikan akademik turut wujud, termasuk oleh Mohammad Hashim Kamali yang mengkritik undang-undang jenayah negeri Kelantan sebagai tidak mencerminkan "pandangan seimbang al-Quran atau keadaan sosial dan realiti masyarakat Malaysia kontemporari."

Artikel ini tidak memutuskan perbahasan tersebut. Ia persoalan agama, moral, dan perlembagaan yang sedang berlangsung.